نوع نگرش، منشأ بسیاری از مشکلات اجتماعی ماست/ «بصیرت» لازمه امر به معروف و نهی از منکر است
افزودن به علاقمندی ها
شما وارد سایت نشده‌اید
به گزارش هنر گیلان، به نقل از روابط عمومی اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان، حجت الاسلام شیح محمد ساجدی، امام جمعه آستانه اشرفیه روز شنبه در جلسه ای که با عنوان «محرم و بصیرت افزایی» در نمازخانه اداره کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان برگزار شد، اظهار کرد: نکته مهمی که هنوز در جامعه ما مورد ابتلاست و باید بیشتر به آن پرداخت این است که رسالت مجالس اباعبدالله (ع) عمدتاً باید معطوف به شناخت آیین ها و معارف آن حضرت باشد و به سوگواری و ذکر مصیبت بسنده نشود؛ اگرچه سوگواری آموخته ائمه اطهار (ع) به ما و از عوامل ماندگاری و جاودانگی قیام عاشورای امام حسین (ع) است.
وی ادامه داد: پرداختن به بحث عاشورا و تحلیل قیام امام حسین (ع) با روش ها و رویکردهای مختلفی از جمله تاریخی، روایی، سیاسی، روانشناختی، جامعه شناختی، عرفانی و... امکان پذیر است. و عموماً در مجالس مذهبی با رویکردی دینی به این موضوع می پردازیم؛ البته امروز متناسب با موضوع جلسه، بحثی ترکیبی و تلفیقی با موضوع تربیتی خواهیم داشت.
سوگواری بدون جنبه معنوی ابزاری برای یزیدیان زمان است
حجت الاسلام ساجدی افزود: در رابطه با اهتمام به بعد حماسی و معرفتی قیام اباعبدالله (ع) علاوه بر بعد مصایب و مظلومیت امام حسین (ع) و یاران و خاندانشان گاهی تعبیر می شود اگر به بعد سوگواری مسأله به تنهایی و بدون جنبه معنوی و حماسی اش پرداخته شود بیراه نیست که بگویم مراسم ما ممکن است ابزاری برای یزید و یزیدیان باشد.
به گفته وی؛ استفاده و اصرار بر روش هایی چون قمه زنی و راه رفتن روی آتش، بازتابی جز وهن و سستی و اهانت به معارف و ارزش های دینی ندارد و دست آویزی است برای دشمنان که مخالف امام و مرام ایشان هستند و در واقع یزید زمانند.
امام جمعه آستانه اشرفیه اظهار کرد: التفات و اهتمام به جنبه حماسی قیام عاشورا بدون رویکرد معرفتی درست و منهای توجه به مصیبت ماجرا و جنبه مظلومیت امام حسین (ع) ممکن است منجر به رفتارهای خشن و حتی ترورهای کور شود و بروز جریان هایی تکفیری مانند داعش را در میان ما مسلمانان به دنبال داشته باشد.
مبارزه با جریان های انحرافی محور مشترک سیره ائمه است
وی با بیان اینکه مهمترین عامل مصونیت بخشی برای جلوگیری از چنین پدیده های ناهنجار و نگران کننده، بحث منبع معرفتی است، گفت: آن چیزی که به عنوان منبع فهم و شناخت اسلام ناب و آموزه های اصیل اسلامی در میان ما وجود دارد و مصداق بارز آن حدیث ثقلین است یعنی دست یابی به هر فهمی از دین و معارف اسلامی بدون تمسک مستند و معتبر به کتاب و سنت امکان ابتلای به انحراف، آسیب و مشکلات عملی را بهمراه خواهد داشت.
حجت الاسلام ساجدی افزود: اگر سیره ائمه به خوبی مطالعه شود محوری مشترک و مستمر در سیره همه ائمه بحث تبلیغ و بیان احکام دین و مبارزه با جریان های انحرافی بوده است.
نوع نگرش به پدیده ها منشأ بسیاری از مشکلات اجتماعی ماست
امام جمعه آستانه اشرفیه با توصیف واژه بصیرت، تصریح کرد: بصیرت به یک معنی مترادف بینش است که قسیم دانش است؛ یعنی گاهی ما یک سری اندوخته های ذهنی داریم که با مراجعه به ذهن و فکر می توانیم آنها را بازیابی و ارائه کنیم ولی گاهی برآیند دانش ما چیزی است به عنوان بینش و در واقع نگرش مترادف بینش است.
به گفته وی؛ بسیاری از مشکلات اجتماعی ما در جامعه بر می گردد به نوع نگرش آدم ها به پدیده ها؛ که اگر این مسأله اصلاح نشود ممکن است ما در بسیاری از اصلاحات اجتماعی و اصلاحات مربوط به مسایل دینی و اخلاقی موفق نباشیم.
این استاد حوزه و دانشگاه با تقسیم بحث بصیرت به بصیرت در دین و بصیرت در عمل، اظهار کرد: اگر بخواهیم کلیدواژه ای مترادف بصیرت در دین پیدا کنیم «تفقه» است و فقه یعنی آگاهی از معارف که اگر چه یک حوزه محدود و معینش احکام فقهی و شرعی است که ناظر بر رفتارهای مومنین است و به عنوان فقه اصغر شناخته می شود با اینکه دامنه وسیعی دارد و تمام شئون زندگی بشر را در بر می گیرد.
اتخاذ رویکرد مناسب در هر حوزه معرفتی از لوازم تفقه در دین است
وی ادامه داد: اما فقه اکبر همان تفقه در دین است یعنی از مبانی معرفت شناختی دین آغاز می شود تا حوزه های مرتبط با فقه اصغر و مسائل کاربردی و مبتلابه فردی، خانوادگی و اجتماعی؛ بنا بر این اگر از بصیرت در دین یاد می شود یعنی همان تفقه در دین، یعنی یک فهم درست و جامع از دین؛ و اگر فقاهت و استنباط فقهی در حوزه فقه اصغر فاقد این خواستگاه مطلوب فقه اکبر باشد خودش به خطا می رود.
حجت الاسلام ساجدی با بیان اینکه بصیرت در عمل که تشخیص درست مصادیق است بحث مهمی است، تصریح کرد: نگاه قشری، سطحی نگرانه و یا نگاه تک بعدی و احیاناً غیر روشمند به دین، پدیده ای است که در مقابل با فهم عمیق و جامع از دین ممکن است وجود داشته باشد، به این معنی که روش و رویکرد مناسبی در فهم بخشی از معارف اختیار نشود. بنا بر این، اتخاذ روش درست و رویکرد مناسب در هر حوزه معرفتی از معارف دین یکی از لوازم درست تفقه در دین است.
وی با اشاره به اینکه مطلب دیگر نگاه اجتماعی به معارف دین است ادامه داد: اگر ما در این حوزه، به سیره حکومت پیامبر اسلام، حکومت علوی، قیام امام حسین (ع) و... درست بنگریم، دو عنصر کلیدی و مهم در این ها وجود دارد که یکی عدالت است و دیگری معنویت.
امام جمعه آستانه اشرفیه اضافه کرد: از دیگر مباحث مربوط به واژه شناسی بصیرت، درک شرایط زمان و مکان در تشخیص تکلیف شرعی که ناظر بر بصیرت عملی است که فوق العاده مهم است؛ یعنی اگر انسان به تغییرات و تحولات عصری و نسلی توجه نکند و با جمود به برخی مسایل ولو مستند به بعضی از منابع و مبانی بخواهد با پدیده ها برخورد کند، سر از یک رفتار غیر بصیرت آمیز در می آورد.
مصادیق بصیرت افزایی در قیام امام حسین (ع) و عاشورای حسینی
وی در بخش دوم سخنان خود با اشاره به مصادیق بصیرت افزایی در قیام امام حسین (ع) و عاشورای حسینی، گفت: یک بخش از این بصیرت افزایی ناظر بر آگاهی بخشی و بیدادگری بود، همانطور که امام حسین (ع) در مناجاتی فرمود «به دنبال آنیم که راه روش دین تو را به مردم نشان بدهیم» و یا امام صادق (ع) در زیارتی فرمود «امام قیام فرمود تا بندگان تو را از گمراهی و جهالت و از کوری و شک نجات دهد».
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: مجموعه خطابه ها، سخنرانی ها، جدل ها و گفت گوهای حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) از کربلا تا مدینه، فرآیند اگاهی بخشی و پیام رسانی قیام اباعبدالله (ع) است؛ پس ماهیت گفتمان این دو در راستای اگاهی بخشی است. بنا بر این از طریق بیان آموزه های ناب و اصیل دینی از طریق امام حسین (ع) و پیام رسانان عاشورا و دیگر ائمه، این بصیرت یعنی فهم درست دین به جامعه عرضه شد.
قانون گذاری در حاکمیت شایسته بر اساس موازین حق صورت می گیرد
حجت الاسلام ساجدی، بخش دوم این بصیرت افزایی را ناظر بر محور حق و باطل عنوان و اظهار کرد: رویکردی بسیار بارز در قیام امام حسین (ع) وجود دارد که آن حق محوری و مبارزه با باطل است.
وی با بیان اینکه اگر کتاب منبعی برای بصیرت در دین باشد میتوان گفت فرقان مرجعی برای بصیرت عملی و در واقع معیار تشخیص حق از باطل است، تصریح کرد: امام حسین (ع) با قیامش ماهیت باطل حاکمیت یزیدی که سنبل یک انحراف در اسلام بود را نمایان کرد.
امام جمعه آستانه اشرفیه با اشاره به اینکه امام حسین (ع) در خطابه های خود پیرامون اهداف قیام خود می خواهد شاخص های رهبری و حاکمیت شایسته را در جامعه مسلمانان و نظام اسلامی بیان نماید، گفت: قانون گذاری در نظام و حاکمیت شایسته بر اساس موازین حق صورت می گیرد.
وی ادامه داد: همانطور که حضرت علی (ع) فرموده «دین خدا را با اشخاص نباید شناخت بلکه باید ابتدا معیار حق را شناخت تا حق را بوسیله اش شناخت» و خداوند در قرآن نیز حق را به آب زلال در بستر رودخانه و باطل را به کف روی آب تشبیه می کند.
کسی که آشنا به آموزه های دینی نیست، امر به معروف و نهی از منکر نکند
حجت الاسلام ساجدی، محور دیگر بصیرت افزایی در قیام امام حسین (ع) را امر به معروف و نهی از منکر عنوان و تصریح کرد: عنصری کلیدی در قیام امام حسین (ع) امر به معروف و نهی از منکر است و خود حضرت در وصیتشان فرمودند «همانا من برای اصلاح امت جدم بر مبنای امر به معروف و نهی از منکر قیام کردم با شاخص سنت نبوی و علوی» و یا در نامه به مردم کوفه آوردند «شما را به کتاب خدا و پیامبر عظیم الشأن دعوت می کنم، سنت پیامبر مرد و بدعت گذاری در دین احیا شد، اگر دعوت من را بپذیرد و از من اطاعت کنید راه رشد را به شما نشان می دهیم».
وی با اشاره به اینکه امر به معروف و نهی از منکر از واجبات مشروط است، اظهار کرد: نکته مهم این است که در امر به معروف و نهی از منکر هم بصیرت دینی لازم است و هم عملی؛ کسی که آشنا به آموزه های دینی نیست، امر به معروف و نهی از منکر نکند که ممکن است مفسده رفتار او از مصلحت و اصلاح گری اش بیشتر باشد.
امام جمعه آستانه اشرفیه افزود: نکته مهم دیگر بصیرت در عمل است و بصیرت در عمل عاملی است که انسان در تشخیص موارد و مصادیق به اشتباه نیفتد.
وی با بیان اینکه امام حسین (ع) به ما آموخت در امر به معروف و نهی از منکر ابتدا به سراغ ریشه منکرات و علت ها یعنی نظام سیاسی و اجتماعی باید رفت، تصریح کرد: آن حضرت با اینکه با انحراف فرهنگ عمومی مواجه بود ابتدا سراغ حاکمیت فاسد رفت تا اول آنرا اصلاح کند بعد برسد به بحث فساد در حاکمیت.
حجت الاسلام ساجدی در پایان با تأکید بر اهمیت بصیرت در دین و بصیرت در عمل، یادآور شد: خوارج فرقه ای انحرافی در میان مسلمانان که بر اساس امر به معروف و نهی از منکر شکل گرفتند یعنی خواستگاه شکل گیری این فرقه این بود که دنبال امر به معروف و نهی از منکر بودند که نه واجد بصیرت در دین بودند و نه بصیرت در عمل که باعث شد آن فجایع را به بار آوردند.
وی ادامه داد: پرداختن به بحث عاشورا و تحلیل قیام امام حسین (ع) با روش ها و رویکردهای مختلفی از جمله تاریخی، روایی، سیاسی، روانشناختی، جامعه شناختی، عرفانی و... امکان پذیر است. و عموماً در مجالس مذهبی با رویکردی دینی به این موضوع می پردازیم؛ البته امروز متناسب با موضوع جلسه، بحثی ترکیبی و تلفیقی با موضوع تربیتی خواهیم داشت.
سوگواری بدون جنبه معنوی ابزاری برای یزیدیان زمان است
حجت الاسلام ساجدی افزود: در رابطه با اهتمام به بعد حماسی و معرفتی قیام اباعبدالله (ع) علاوه بر بعد مصایب و مظلومیت امام حسین (ع) و یاران و خاندانشان گاهی تعبیر می شود اگر به بعد سوگواری مسأله به تنهایی و بدون جنبه معنوی و حماسی اش پرداخته شود بیراه نیست که بگویم مراسم ما ممکن است ابزاری برای یزید و یزیدیان باشد.
به گفته وی؛ استفاده و اصرار بر روش هایی چون قمه زنی و راه رفتن روی آتش، بازتابی جز وهن و سستی و اهانت به معارف و ارزش های دینی ندارد و دست آویزی است برای دشمنان که مخالف امام و مرام ایشان هستند و در واقع یزید زمانند.
امام جمعه آستانه اشرفیه اظهار کرد: التفات و اهتمام به جنبه حماسی قیام عاشورا بدون رویکرد معرفتی درست و منهای توجه به مصیبت ماجرا و جنبه مظلومیت امام حسین (ع) ممکن است منجر به رفتارهای خشن و حتی ترورهای کور شود و بروز جریان هایی تکفیری مانند داعش را در میان ما مسلمانان به دنبال داشته باشد.
مبارزه با جریان های انحرافی محور مشترک سیره ائمه است
وی با بیان اینکه مهمترین عامل مصونیت بخشی برای جلوگیری از چنین پدیده های ناهنجار و نگران کننده، بحث منبع معرفتی است، گفت: آن چیزی که به عنوان منبع فهم و شناخت اسلام ناب و آموزه های اصیل اسلامی در میان ما وجود دارد و مصداق بارز آن حدیث ثقلین است یعنی دست یابی به هر فهمی از دین و معارف اسلامی بدون تمسک مستند و معتبر به کتاب و سنت امکان ابتلای به انحراف، آسیب و مشکلات عملی را بهمراه خواهد داشت.
حجت الاسلام ساجدی افزود: اگر سیره ائمه به خوبی مطالعه شود محوری مشترک و مستمر در سیره همه ائمه بحث تبلیغ و بیان احکام دین و مبارزه با جریان های انحرافی بوده است.
نوع نگرش به پدیده ها منشأ بسیاری از مشکلات اجتماعی ماست
امام جمعه آستانه اشرفیه با توصیف واژه بصیرت، تصریح کرد: بصیرت به یک معنی مترادف بینش است که قسیم دانش است؛ یعنی گاهی ما یک سری اندوخته های ذهنی داریم که با مراجعه به ذهن و فکر می توانیم آنها را بازیابی و ارائه کنیم ولی گاهی برآیند دانش ما چیزی است به عنوان بینش و در واقع نگرش مترادف بینش است.
به گفته وی؛ بسیاری از مشکلات اجتماعی ما در جامعه بر می گردد به نوع نگرش آدم ها به پدیده ها؛ که اگر این مسأله اصلاح نشود ممکن است ما در بسیاری از اصلاحات اجتماعی و اصلاحات مربوط به مسایل دینی و اخلاقی موفق نباشیم.
این استاد حوزه و دانشگاه با تقسیم بحث بصیرت به بصیرت در دین و بصیرت در عمل، اظهار کرد: اگر بخواهیم کلیدواژه ای مترادف بصیرت در دین پیدا کنیم «تفقه» است و فقه یعنی آگاهی از معارف که اگر چه یک حوزه محدود و معینش احکام فقهی و شرعی است که ناظر بر رفتارهای مومنین است و به عنوان فقه اصغر شناخته می شود با اینکه دامنه وسیعی دارد و تمام شئون زندگی بشر را در بر می گیرد.
اتخاذ رویکرد مناسب در هر حوزه معرفتی از لوازم تفقه در دین است
وی ادامه داد: اما فقه اکبر همان تفقه در دین است یعنی از مبانی معرفت شناختی دین آغاز می شود تا حوزه های مرتبط با فقه اصغر و مسائل کاربردی و مبتلابه فردی، خانوادگی و اجتماعی؛ بنا بر این اگر از بصیرت در دین یاد می شود یعنی همان تفقه در دین، یعنی یک فهم درست و جامع از دین؛ و اگر فقاهت و استنباط فقهی در حوزه فقه اصغر فاقد این خواستگاه مطلوب فقه اکبر باشد خودش به خطا می رود.
حجت الاسلام ساجدی با بیان اینکه بصیرت در عمل که تشخیص درست مصادیق است بحث مهمی است، تصریح کرد: نگاه قشری، سطحی نگرانه و یا نگاه تک بعدی و احیاناً غیر روشمند به دین، پدیده ای است که در مقابل با فهم عمیق و جامع از دین ممکن است وجود داشته باشد، به این معنی که روش و رویکرد مناسبی در فهم بخشی از معارف اختیار نشود. بنا بر این، اتخاذ روش درست و رویکرد مناسب در هر حوزه معرفتی از معارف دین یکی از لوازم درست تفقه در دین است.
وی با اشاره به اینکه مطلب دیگر نگاه اجتماعی به معارف دین است ادامه داد: اگر ما در این حوزه، به سیره حکومت پیامبر اسلام، حکومت علوی، قیام امام حسین (ع) و... درست بنگریم، دو عنصر کلیدی و مهم در این ها وجود دارد که یکی عدالت است و دیگری معنویت.
امام جمعه آستانه اشرفیه اضافه کرد: از دیگر مباحث مربوط به واژه شناسی بصیرت، درک شرایط زمان و مکان در تشخیص تکلیف شرعی که ناظر بر بصیرت عملی است که فوق العاده مهم است؛ یعنی اگر انسان به تغییرات و تحولات عصری و نسلی توجه نکند و با جمود به برخی مسایل ولو مستند به بعضی از منابع و مبانی بخواهد با پدیده ها برخورد کند، سر از یک رفتار غیر بصیرت آمیز در می آورد.
مصادیق بصیرت افزایی در قیام امام حسین (ع) و عاشورای حسینی
وی در بخش دوم سخنان خود با اشاره به مصادیق بصیرت افزایی در قیام امام حسین (ع) و عاشورای حسینی، گفت: یک بخش از این بصیرت افزایی ناظر بر آگاهی بخشی و بیدادگری بود، همانطور که امام حسین (ع) در مناجاتی فرمود «به دنبال آنیم که راه روش دین تو را به مردم نشان بدهیم» و یا امام صادق (ع) در زیارتی فرمود «امام قیام فرمود تا بندگان تو را از گمراهی و جهالت و از کوری و شک نجات دهد».
این استاد حوزه و دانشگاه افزود: مجموعه خطابه ها، سخنرانی ها، جدل ها و گفت گوهای حضرت زینب (س) و امام سجاد (ع) از کربلا تا مدینه، فرآیند اگاهی بخشی و پیام رسانی قیام اباعبدالله (ع) است؛ پس ماهیت گفتمان این دو در راستای اگاهی بخشی است. بنا بر این از طریق بیان آموزه های ناب و اصیل دینی از طریق امام حسین (ع) و پیام رسانان عاشورا و دیگر ائمه، این بصیرت یعنی فهم درست دین به جامعه عرضه شد.
قانون گذاری در حاکمیت شایسته بر اساس موازین حق صورت می گیرد
حجت الاسلام ساجدی، بخش دوم این بصیرت افزایی را ناظر بر محور حق و باطل عنوان و اظهار کرد: رویکردی بسیار بارز در قیام امام حسین (ع) وجود دارد که آن حق محوری و مبارزه با باطل است.
وی با بیان اینکه اگر کتاب منبعی برای بصیرت در دین باشد میتوان گفت فرقان مرجعی برای بصیرت عملی و در واقع معیار تشخیص حق از باطل است، تصریح کرد: امام حسین (ع) با قیامش ماهیت باطل حاکمیت یزیدی که سنبل یک انحراف در اسلام بود را نمایان کرد.
امام جمعه آستانه اشرفیه با اشاره به اینکه امام حسین (ع) در خطابه های خود پیرامون اهداف قیام خود می خواهد شاخص های رهبری و حاکمیت شایسته را در جامعه مسلمانان و نظام اسلامی بیان نماید، گفت: قانون گذاری در نظام و حاکمیت شایسته بر اساس موازین حق صورت می گیرد.
وی ادامه داد: همانطور که حضرت علی (ع) فرموده «دین خدا را با اشخاص نباید شناخت بلکه باید ابتدا معیار حق را شناخت تا حق را بوسیله اش شناخت» و خداوند در قرآن نیز حق را به آب زلال در بستر رودخانه و باطل را به کف روی آب تشبیه می کند.
کسی که آشنا به آموزه های دینی نیست، امر به معروف و نهی از منکر نکند
حجت الاسلام ساجدی، محور دیگر بصیرت افزایی در قیام امام حسین (ع) را امر به معروف و نهی از منکر عنوان و تصریح کرد: عنصری کلیدی در قیام امام حسین (ع) امر به معروف و نهی از منکر است و خود حضرت در وصیتشان فرمودند «همانا من برای اصلاح امت جدم بر مبنای امر به معروف و نهی از منکر قیام کردم با شاخص سنت نبوی و علوی» و یا در نامه به مردم کوفه آوردند «شما را به کتاب خدا و پیامبر عظیم الشأن دعوت می کنم، سنت پیامبر مرد و بدعت گذاری در دین احیا شد، اگر دعوت من را بپذیرد و از من اطاعت کنید راه رشد را به شما نشان می دهیم».
وی با اشاره به اینکه امر به معروف و نهی از منکر از واجبات مشروط است، اظهار کرد: نکته مهم این است که در امر به معروف و نهی از منکر هم بصیرت دینی لازم است و هم عملی؛ کسی که آشنا به آموزه های دینی نیست، امر به معروف و نهی از منکر نکند که ممکن است مفسده رفتار او از مصلحت و اصلاح گری اش بیشتر باشد.
امام جمعه آستانه اشرفیه افزود: نکته مهم دیگر بصیرت در عمل است و بصیرت در عمل عاملی است که انسان در تشخیص موارد و مصادیق به اشتباه نیفتد.
وی با بیان اینکه امام حسین (ع) به ما آموخت در امر به معروف و نهی از منکر ابتدا به سراغ ریشه منکرات و علت ها یعنی نظام سیاسی و اجتماعی باید رفت، تصریح کرد: آن حضرت با اینکه با انحراف فرهنگ عمومی مواجه بود ابتدا سراغ حاکمیت فاسد رفت تا اول آنرا اصلاح کند بعد برسد به بحث فساد در حاکمیت.
حجت الاسلام ساجدی در پایان با تأکید بر اهمیت بصیرت در دین و بصیرت در عمل، یادآور شد: خوارج فرقه ای انحرافی در میان مسلمانان که بر اساس امر به معروف و نهی از منکر شکل گرفتند یعنی خواستگاه شکل گیری این فرقه این بود که دنبال امر به معروف و نهی از منکر بودند که نه واجد بصیرت در دین بودند و نه بصیرت در عمل که باعث شد آن فجایع را به بار آوردند.