فاضلی در گفت و گو با ایرنا: بهداشت اطلاعات در بحران مد نظر قرار گیرد
به گزارش هنر گیلان به نقل از روابط عمومی اداره‌کل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان به نقل از ایرنا، ابناء بشر در جادوی خبر محصور می‌شوند؛ اتفاقات و بحران‌ها لحظه به لحظه آدمیان را در می‌نوردد تا آنگاه که ویروسی جهانگیر می‌شود و همه مقولات بشری را برای بقاء تابع رعایت بهداشت می‌کند؛ هجوم اخبار، مردمان نگران حباب خاکی را گیج می‌کند و اینک کارشناسان در کنار بهداشت فردی، برمقوله‌ای با عنوان "بهداشت اطلاعات" به سبب حفظ امنیت روان تأکید می‌ورزند.
امروز بر خلاف تصور همه، سواد تنها به خواندن و نوشتن، سواد از راه نظام آموزش و پرورش و داشتن مدرک تحصیلی محدود نمی‌شود؛ بلکه به نقل کارشناسان، انسان باسواد در دنیای امروز اوست که از سوادهای عاطفی، بهداشتی، ارتباطی مالی، رایانه‌ای، تفکر انتقادی، استفاده از تلفن همراه، پژوهشی - فرهنگی، آموزشی و پرورشی، حقوقی، بصری و به‌ویژه سواد رسانه‌ای بهرهمند باشد.
سواد رسانه‌ای به زبان ساده و از نگاه استاد یونس شکرخواه - از استادان رسانه - مثل یک رژیم غذایی است که هوشمندانه مراقب است که چه موادی مناسب هستند و چه موادی مضر؛ چه چیزی را باید مصرف کرد و چه چیزی را نه و یا اینکه میزان مصرف هر ماده بر چه مبنایی باید استوار باشد؛ سواد رسانه‌ای می‌تواند به مخاطبان رسانه‌ها بیاموزد که از حالت انفعالی و مصرفی خارج شده و به معادله متقابل و فعالانه‌ای وارد شوند که در نهایت به نفع خود آنان باشد؛ به دیگر سخن، سواد رسانه‌ای کمک می‌کند تا از سفره‌ی رسانه‌ها به گونه‌ای هوشمندانه و مفید بهرهمند شویم.
این روزها با بروز یک بحران، اخبار جعلی، بی منبع و غیرمسئولانه در فضای مجازی می‌پیچد و کارشناسان حوزه ارتباط و رسانه از مردم و مسئولان و حتی خود رسانه‌ها می‌خواهند با ارتقای سواد رسانه، اندیشه، بررسی منبع خبر، به اشتراک نگذاشتن مطالب پیش از اطمینان از صحت و تسلط بر خشم و عصبانیت پیش از انتشار آن، "بهداشت اطلاعات" را رعایت کنند تا امنیت رواندر این ازدحام خبری به مخاطره نیافتد.
بر همین اساس ایرنایگیلان بر آن شد تا باواکاوی موضوع مطرح شده، پای صحبت کارشناسان و استادان بنشیند تا شاید کلامشان معیاری برای آرامش و آموزش واقع شود. در دنیای رسانه ای پست مدرن سوژه در نوعی سردرگمی و گنگی شناور است و به نظر می‌رسد هجوم خبر در هیأت کنونی‌اش به طرز غم انگیزی در حوزه همکاری، قوت بخشی و درمانکم‌کاری می‌کند اگر با ارتقای سواد رسانهو بهداشت اطلاعات سه گانه رسانه، مسئولان و مردم نیامیزد.
مدیرکل فرهنگ و ارشاد اسلامی گیلان و مسئول کارگروه رسانه و فضای مجازی ستاد مدیریت و مقابله با گسترش کرونا در استان هم معتقد است: هر چه خبرها عجیب‌تر، کوچک‌تر و بیشتر می‌شوند فرآیند طبقه‌بندی در ذهن آدمیان دشوارتر می‌شود و آنچه ما عامیانه احساس ملال می‌نامیم واکنش ذهن در محافظت از خود با پس راندن اطلاعاتی است که نمی‌داند کجا طبقه‌بندی‌اش کند.
این عضو هیئت علمی دانشگاه گیلان در ارتباط با بهداشت اطلاعات می‌گوید: امروز همهمه و هجوم خبر به عمیق‌ترین لایه‌های وجودمان نفوذ کرده و خبرها به وفور در اختیار همگان است؛ اما آیا باید اجازه داد چرخ‌های کنجکاوی در گِل سطحی اطلاعات در خطر تاب خوردگی گرفتار شوند؟
دکتر فیروز فاضلی در گفت و گوی اختصاصی با خبرنگار ایرنا با بیان اینکه این همه داده باید در کجای مغزمان جا بگیرد، گفت:در دنیای رسانه‌ای امروز سوژه و مخاطب در نوعی سردرگمی و گنگی شناور است؛ گویا هیچ مرزی میان خبر، سرگرمی و زندگی در حریم خصوصی و عرصه عمومی و یا سیاست متصور نیست؛ اینجاست که موضوع بهداشت اطلاعات و سواد رسانه اهمیت می‌یابد.
وی اظهار داشت: نمود بارز این مساله، انبوه داده‌های تکراری است که این روزها بدون آن که از مرکزیت، صحت و سقمی مشخص بهرهمند باشند در ارتباط با بیماری کرونا از طریق فضای مجازی بر سر جامعه می‌بارد؛ مردم هم نگران خانواده و خویشان هستند لذا هر داده‌ای در این زمینه را بدون اندیشه وایرال می‌کنند.
فاضلی ادامه می‌دهد: چنین تکثر و تکراری در نهایت ارزش آگاهی‌بخشیِ پیام‌ها را سلبو تناقض پراکنی‌های متعدد، موجب سردرگمی و گنگی مخاطب در برابر بحران می‌شود؛ این سردرگمی در نهایت، ملال و بی‌توجهی با خود همراه خواهد داشت و از طرف دیگر در پی تداوم بلندمدت، جلوه مصرفی و سرگرم کننده‌ای به داده‌ها می‌بخشد.
وی می‌گوید: الوین تافلر دانشمند آمریکایی کتابی به‌نام "شوک آینده" دارد که در این کتاب می‌گوید، مسأله‌انسان معاصر نه گذشتهبلکه آینده است؛ زیرا سبک، معنا و مفهوم زندگی بسیار به سرعت درحال تغییر و تحول است؛ اگر انسان معاصر با این تحول‌های سریع نتواند به پیش برود و نتواند پذیرای معنادارِ تغییر و تحول شود، از چرخه زندگی عقب می‌ماند.
فاضلی ادامه می‌دهد: باید تغییر را پذیرفت اما نباید اجازه داد در هجوم خبرها و بیشتر بدخبرها به سردرگمی، فشار ذهنی و از دست دادن امنیت روانی دچار شد بلکه باید با ارتقای سواد رسانه‌ای پیش از به اشتراک گذاری و همرسانی یک پست، مقوله بهداشت اطلاعات که همان بررسی و اطمینان از منبع و صحت و سقم خبر، انگیزه انتشار خبر و... است را مد نظر قرار داد.
این روزها اخبار جعلی و بدخبرها راجع به بحران کرونا به‌سرعت در فضای مجازی منتشر می‌شود و کارشناسان از مردم می‌خواهند با اندیشه، بررسی منبع خبر، به اشتراک نگذاشتن مطالب پیش از اطمینان از صحت و تسلط بر خشم و عصبانیت پیش از انتشار "بهداشت اطلاعات" را رعایت کنند و اینجاست که اهمیت این عبارت نمود می‌یابد.