بازتعریف نقش ایران در ابرپروژه یک کمربند، یک راه؛ اتحاد استراتژیك مناطق آزاد شمال برای توسعه همكاری های چند جانبه با چین
در شرایطی که رقابت‌های ژئوپلیتیک پیرامون مسیرهای تجاری اوراسیا و طرح جهانی یک کمربند، یک راه وارد مرحله‌ای تعیین‌کننده ای گردیده، سه منطقه آزاد حاشیه دریای کاسپین (انزلی، مازندران و اینچه‌برون) با اتخاذ دیپلماسی اقتصادی فعال و هماهنگ، گام مهمی جهت ترسیم جایگاه ایران به‌عنوان هاب تولیدات مشترک، لجستیک و پیونددهنده زنجیره‌های تأمین بین‌المللی با بازار بزرگ اوراسیا برداشتند.
به گزارش هنر گیلان سفر مشترک مصطفی طاعتی‌مقدم (مدیرعامل سازمان منطقه آزاد انزلی)، امین افقی (مدیرعامل سازمان منطقه آزاد مازندران) و حسن ملک‌حسینی (مدیرعامل سازمان منطقه آزاد اینچه‌برون) به چین در معیت هیئت اقتصادی کشور، آغازگر تشکیل همکاری راهبردی مناطق آزاد شمالی برای تبدیل کریدورهای ترانزیتی کشور از یک مسیر صرفاً عبوری به هاب‌های ارزش‌آفرین و تولید مشترک صادرات‌محور محسوب می‌شود.
بازتعریف مأموریت در ابرپروژه یک کمربند، یک راه؛ مهار کریدورهای رقیب
در سال‌های اخیر، جریان تجارت بین‌المللی با چالش‌هایی نظیر تراکم خطوط مرزهای خشک و تلاش برخی بازیگران برای توسعه مسیرهای موازی (نظیر کریدور میانی) روبه‌رو بوده است. حضور هماهنگ مدیران مناطق آزاد شمال در هشتمین همایش همکاری بین‌المللی کمربند و راه (BRI) و بیست و ششمین رویداد بین‌المللی تجارت و سرمایه‌گذاری چین (CIFIT شیامین)، بیانگر عزم راسخ مناطق آزاد ایران برای بهره گیری از فرصت های پیش روی همکاری در قالب مسیرهای ترانزیتی بین المللی است.
این الگوی همکاری با معرفی ظرفیت‌های ناشی از حمل و نقل ترکیبی شمال ایران شامل اتصال ریلی مجتمع بندری کاسپین به شبکه سراسری، خطوط ریلی اینچه‌برون و بنادر فعال مازندران نشان داد که ترکیب حمل‌ونقل ریلی و دریایی در حوزه دریای کاسپین، مزیت رقابتی بی‌بدیلی از حیث کاهش زمان و هزینه ترانزیت نسبت به مسیرهای سنتی برای کالاها و سرمایه‌گذاران چینی فراهم می‌سازد.
پیوند راهبردی با شیامین و فوچو؛ الگوبرداری از نسل نوین مناطق آزاد
دیدارها و مذاکرات فشرده هیئت ایرانی با مدیران ارشد منطقه آزاد شیامین (Xiamen FTZ) و منطقه آزاد فوچو(Fuzhou)، نشان دهنده راهبرد هم افزا میان مناطق آزاد ایران بوده که از تمرکز بر مزایا و معافیت های قانونی به سمت حکمرانی مبتنی بر جذب طرح های سرمایه‌گذاری فناورانه خبر می دهد.
محورهای کلیدی توافقات صورت گرفته برای همکاری های مشترک شامل موارد زیر است:
* تولیدات مشترک با هدف صدور به بازارهای منطقه: استقرار صنایع تکمیلی چینی در محدوده مناطق آزاد شمال جهت فرآوری و صادرات مستقیم به کشورهای حاشیه دریای کاسپین و اوراسیا.
* توسعه تجارت الکترونیک فرامرزی (Cross-border E-commerce): بازدید میدانی از پارک صنعتی تجارت الکترونیک فرامرزی شیامین و الگوبرداری از ساختار پلتفرم‌های دیجیتال و پایانه‌های ترخیص هوشمند جهت اجرای الگوهای موفق گمرک دیجیتال در مناطق آزاد شمالی.
* رایزنی با اتاق‌های توسعه تجارت: برگزاری نشست‌های اختصاصی با شورای ارتقای تجارت بین‌المللی چین (CCPIT) در شیامین و فوچو، با تمرکز بر برقراری خطوط اعتباری و تسهیل ارتباط شرکت‌های بخش خصوصی.
* اتصال به زنجیره‌های تأمین و SMEهای چین: مذاکره با انجمن شرکت‌های کوچک و متوسط شانگهای (SIAB) و مرکز خدمات تدارکات عمومی بین‌المللی هونان (XRIPP) برای هدایت واحدهای فناور و صنعتی چین به شهرک‌های صنعتی مناطق آزاد شمال ایران.
تعمیق پیوندها در چارچوب بریکس و صنایع پیشرفته لجستیک
یکی از نقاط عطف این رویداد، حضور و رایزنی هیئت ایرانی در مرکز جامع خدمات و نوآوری صنعتی بریکس (BRICS Industrial Cooperation Hub) و کنفرانس تطبیق سرمایه‌گذاری کشورهای عضو بریکس بود؛ جایی که ظرفیت‌های ترانزیتی شمال ایران به‌عنوان ارزان‌ترین و پایدارترین شریان ارتباطی میان اعضای بریکس در اوراسیا تبیین شد.
همچنین در راستای نوسازی ناوگان ترانزیتی و تجهیزات لجستیکی، مذاکراتی با شرکت های بزرگ چینی نظیر هلدینگ خودروسازی کینگ‌لانگ (King Long) و شرکت‌های حوزه فناوری باتری و انرژی (Better Tech Group) صورت گرفت.
تثبیت هم‌افزایی سه‌گانه؛ تقسیم کار تخصصی به‌جای رقابت فرساینده
این مأموریت مشترک به یک تقسیم کار تخصصی و هماهنگ در مناطق آزاد شمال منتهی شد:
1) منطقه آزاد انزلی: با اتکا به بهره مندی از تمام مودهای حمل و نقلی و زیرساخت ریلی مجتمع بندری کاسپین و ارتباطات دریایی-ترکیبی، به‌عنوان هاب چندوجهی ترانزیت دریایی–ریلی–هوایی و جاده‌ای، هاب تجارت الکترونیک، صادرات فرآورده‌های صنعتی و پیوند با بازار غرب دریای کاسپین و قفقاز ایفای نقش می کند.
2) منطقه آزاد اینچه‌برون: دروازه ورود زمینی و ریلی کالاهای حوزه آسیای مرکزی و چین از شرق دریای کاسپین خواهد بود.
3) منطقه آزاد مازندران: پشتیبان صنایع شیلاتی، کشاورزی، انرژی و برقرار کننده ارتباط مستقیم با کریدورهای حوزه شرق و مرکز دریای کاسپین برای کشور چین، می شود.
این زنجیره هم‌افزا، ظرفیت تاب‌آوری لجستیک تجاری کشور را در مواجهه با تحولات منطقه‌ای به‌شدت ارتقا می‌بخشد.
رایزنی‌های چندجانبه در حاشیه CIFIT
حضور هیئت ایرانی در پاویون‌های اختصاصی کشورهای فعال در زنجیره حمل و نقل کشورهای حوزه اوراسیا نظیر ازبکستان و قزاقستان، زمینه توافق برای تقویت خطوط منظم کشتیرانی کانتینری میان بنادر قزاقستان (آکتائو/کوریک) و مجتمع بندری کاسپین جهت تسریع در عملیات تخلیه و بارگیری یکسره (واگن–کشتی) را فراهم کرد تا ایران نقشی تعیین‌کننده و محوری در هدایت بار چین به مقصد بازارهای منطقه ای در غرب آسیا و اوراسیا ایفا کند.